Haaien Zakynthos: wie een dagje de zee op gaat rond Zakynthos, met een bootexcursie, een snorkeltocht of een gehuurd bootje, hoeft zich geen zorgen te maken over haaien. Ze leven wel in de Ionische Zee, zoals de blauwe haai, de gladde haai en kleine hondshaaien, maar die soorten blijven in diep water en komen vrijwel nooit in de ondiepe baaien waar toeristen zwemmen. Incidenten met haaien zijn in Griekenland uiterst zeldzaam en in de hele Middellandse Zee een uitzondering. Wat je op een dag op het water bij Zakynthos wél kunt zien, is veel spectaculairder: de onechte karetschildpadden van de baai van Laganas, af en toe een mediterrane monniksrob bij de grotten aan de westkust, dolfijnen die met de boot meezwemmen en een bonte onderwaterwereld bij de rotsen van Keri en Marathonisi. Het echte dagje uit op Zakynthos draait dus niet om haaien, maar om schildpadden, grotten en helder water.
Welke haaien zwemmen er rond Zakynthos?
De Middellandse Zee kent tientallen haaiensoorten, en een deel daarvan leeft ook in de Ionische Zee tussen Zakynthos en de Italiaanse laars. De meeste zijn klein en schuw: hondshaaien en gladde haaien, die op de zeebodem naar kreeftjes en kleine vis zoeken. In de open zee leven blauwe haaien en makreelhaaien, snelle jagers die vrijwel uitsluitend door vissers ver uit de kust worden gezien. De witte haai komt in de Middellandse Zee voor, maar is zeer zeldzaam en wordt niet bij de Ionische eilanden gemeld.
Al deze soorten hebben niets met badgasten. De stranden van Zakynthos liggen aan ondiepe, beschutte baaien waar de grotere haaien niet komen, en de kleinere soorten schieten weg zodra ze een mens zien. Een overzicht van de haaien in de Middellandse Zee vind je op Wikipedia, en de beschermingsstatus per soort bij de IUCN Rode Lijst; veel mediterrane haaien zijn bedreigd en hebben eerder onze bescherming dan onze angst nodig.
Hoe klein is de kans dat je op een bootexcursie een haai ziet?
Heel klein, en als het gebeurt is het eerder een buitenkans dan een gevaar. Schippers die al jaren dagelijks de baai van Laganas en de westkust bevaren, zien hooguit af en toe een blauwe haai in de verte. Zwemmers en snorkelaars komen ze eigenlijk nooit tegen. Wereldwijd gebeuren vrijwel alle incidenten met haaien in Australië, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika; Griekenland staat niet op die lijst.
Op een dag op het water rond Zakynthos zijn de echte aandachtspunten alledaags: de zon die op het water hard brandt, zee-egels op rotsige bodems, zo nu en dan kwallen en, aan de westkust, golfslag en stroming bij open zee. Een schipper die de kust kent, een hoed, zonnebrand en waterschoenen doen meer voor je veiligheid dan welke zorg over haaien dan ook.
Welk dagje uit op het water is het mooist?
Zakynthos heeft een paar klassieke bootexcursies die je bijna allemaal vanuit de badplaatsen kunt boeken.
- Schildpadden spotten in de baai van Laganas: kleine boten vanuit Laganas, Agios Sostis en Keri varen langs Marathonisi en de Keri-grotten. In de zomer heb je een goede kans om een karetschildpad aan de oppervlakte te zien komen.
- De Blauwe Grotten en het Navagio-strand: vanuit Agios Nikolaos in het noorden of met een grote rondvaartboot vanuit Zakynthos-stad. Het water bij de grotten is zo helder dat je de bodem meters diep ziet.
- Snorkelen bij Keri en Porto Limnionas: rotsige kust met zeebrasems, lipvissen, zeesterren en soms een octopus.
- Zelf een bootje huren: bij Keri, Agios Sostis of Agios Nikolaos huur je een klein motorbootje zonder vaarbewijs en bepaal je je eigen route.
Bij veel tochten worden onderweg ook dolfijnen gezien, vooral vroeg in de ochtend als de zee nog rustig is. Meer inspiratie voor excursies op het eiland vind je op Visit Greece.
Hoe ga je om met schildpadden en robben tijdens je dagje uit?
De baai van Laganas is sinds eind jaren negentig beschermd als Nationaal Zeepark van Zakynthos, omdat het een van de belangrijkste nestplaatsen van de onechte karetschildpad in de Middellandse Zee is. In de baai gelden vaarzones met snelheidsbeperkingen en gebieden waar je helemaal niet mag komen; een goede schipper houdt zich daaraan en een gehuurd bootje krijgt een kaart mee. Volg die regels, ze beschermen precies de dieren waarvoor je komt.
Zie je een schildpad bij het snorkelen, blijf dan rustig liggen en laat het dier zelf bepalen hoe dichtbij het komt. Aanraken, achtervolgen of voeren is uit den boze. Kom je bij een grot aan de westkust een monniksrob tegen, dan trek je je stilletjes terug; de dieren rusten daar en raken snel verstoord. De organisatie Archelon beschermt de zeeschildpadden in Griekenland en legt op haar site uit hoe je je in hun leefgebied gedraagt.
Hoe maak je een veilige en leuke dag op het water?
Vertrek vroeg: de zee is dan het rustigst, het licht in de grotten het mooist en de kans op dolfijnen het grootst. Neem water, zonnebrand, een hoed en waterschoenen mee, en een snorkelset als je die hebt; de sets aan boord zijn niet altijd van goede kwaliteit. Kies bij een eigen huurbootje een dag met weinig wind en blijf aan de beschutte kant van het eiland als de zee aan de westkust onrustig is.
Kinderen vinden het schildpadden spotten en de glasbodemboten in de baai meestal het leukst; de lange tocht naar Navagio is voor kleine kinderen soms lang en kan bij golfslag voor zeeziekte zorgen. Actuele reisadviezen voor Griekenland vind je bij Nederland Wereldwijd.
Waarom hoor je dan toch over haaien bij Griekse stranden?
Af en toe gaat er een filmpje rond van een haai dicht bij een Grieks strand. Meestal is dat een blauwe haai of een jong dier dat tijdelijk ondiep water opzoekt, vaak omdat het ziek of gedesoriënteerd is. Dat zulke beelden nieuws zijn, zegt precies hoe zeldzaam het is. Voor je dagje uit op Zakynthos betekent het niets: de haaien horen bij een gezonde zee, maar je dag op het water draait om schildpadden, grotten, dolfijnen en het helderste water van de Ionische Zee.
